Terugkerende blaasontsteking: oorzaak, behandeling en meer

By |

Na een eerste blaasontsteking krijgt maar liefst 30-44% van de vrouwen een terugkerende blaasontsteking1. Elke keer als je een blaasontsteking krijgt, wordt de kans groter dat je nog een blaasontsteking krijgt.

Lees in dit artikel (1) wat een terugkerende blaasontsteking precies is, (2) waardoor een terugkerende blaasontsteking ontstaat en (3) wat je tegen een terugkerende blaasontsteking kan doen.

Wat kan je aan een terugkerende blaasontsteking doen? Een terugkerende blaasontsteking wordt vaak veroorzaakt door een herinfectie, of een aanhoudende infectie. Bij een terugkerende blaaontsteking is er meestal sprake van een aanhoudende infectie. Het concept intracellular bacterial communities (IBC’s) veroorzaakt deze aanhoudende infectie. Dit concept is relatief nieuw in de wetenschappelijke wereld en gestandaardiseerde behandelingen hiervoor zijn (nog) niet beschikbaar.

Wat is een blaasontsteking en hoe wordt dit behandeld?

Bij een blaasontsteking is de wand van de blaas ontstoken. Dit komt door bacteriën die aan de blaaswand hechten. Een blaasontsteking wordt met antibiotica behandeld.

Meestal, maar niet altijd, gaat het om de E. coli bacterie die de blaasontsteking veroorzaakt. Zie onderstaande tabel voor een overzicht.

Tabel 1: blaasontsteking veroorzakende bacteriën bij vrouwen

BacterieAanwezigheid
E. coli66%
Proteus5%
Overige gramnegatieven8%
Klebsiella4%
Enterokokken3%
Overige grampositieven6%
Onbekend8%

Wanneer is er sprake van een terugkerende blaasontsteking?

Van een terugkerende blaasontsteking is sprake wanneer je 3 blaasontstekingen in de afgelopen 12 maanden, of 2 blaasontstekingen in de afgelopen 6 maanden hebt gehad.

Daarnaast heb je wellicht over andere begrippen gelezen. Om onduidelijkheid te voorkomen hieronder een korte toelichting.

Meestal wordt met een chronische blaasontsteking hetzelfde bedoeld als een terugkerende blaasontsteking. Omdat een terugkerende blaasontsteking een strakkere definitie kent, wordt in de wetenschappelijke literatuur over terugkerende blaasontstekingen gesproken.

Tenslotte is er nog het blaaspijnsyndroom. Dit wordt gedefinieerd als: “een onaangenaam gevoel dat gerelateerd wordt aan de blaas, gepaard met symptomen van een blaasontsteking voor meer dan 6 weken, zonder dat er een infectie of een andere oorzaak is geïdentificeerd2.

Waardoor keert een blaasontsteking terug?

Terugkerende blaasontstekingen ontstaan door herinfectie, of een aanhoudende infectie.

  • Herinfectie: hiervan is sprake als de bacteriën die de blaasontsteking blaasontsteking veroorzaken uitgeroeid zijn, maar een andere of dezelfde bacterie hierna wederom de blaas infecteert.
  • Aanhoudende infectie: hiervan is sprake wanneer niet alle bacteriën die de blaasontsteking veroorzaken uitgeroeid zijn na behandeling. Als je vervolgens stopt met de behandeling kunnen de bacteriën in de blaas zich weer vermenigvuldigen.

Bij mensen die eigenlijk constant last hebben van een terugkerende blaasontsteking, is vaak een aanhoudende infectie het geval3. Aanvankelijk verlicht de antibioticabehandeling de symptomen. Echter, wanneer de behandeling met antibiotica stopt, nemen de symptomen weer toe.

Aanhoudende infectie: hoe het werkt

Een eerste makkelijke verklaring voor een aanhoudende infectie is dat de antibioticakuur niet wordt afgemaakt. Hierdoor blijven bacteriën achter die zich vervolgens kunnen vermeerderen.

Echter, ook als je de antibioticakuur afmaakt kunnen bacteriën achterblijven. Hoe kan dit?

Door het concept intracellular bacterial communities (IBCkunnen bacteriën achterblijven in de blaas45. Dit kan dus gebeuren ondanks een juiste antibioticabehandeling. Ook al klinkt deze term wellicht ingewikkeld, het idee is erg simpel.

Bij IBC’s klonteren bacteriën samen. Vervolgens vormt er een beschermende biofilm om deze bacteriën. Zie illustratie onderstaand.

Deze samengeklonterde bacteriën zijn relatief ongevoelig voor antibiotica en blijven dus achter na behandeling. Vervolgens komt een deel van de bacteriën los uit deze samengeklonterde bacteriën. Deze losse bacteriën kunnen zich vervolgens weer vermenigvuldigen in de blaas. De symptomen nemen toe en er ontstaat wederom een blaasontsteking.

 

Behandeling of natuurlijke afweermechanismen spoelen bacteriën weg uit het lichaam. De samengeklonterde bacteriën blijven achter.

Losse bacteriën komen vrij uit de samengeklonterde bacteriën. Hierdoor ontstaat wederom een blaasontsteking.

Aantonen van een aanhoudende infectie

Het aantonen van een aanhoudende infectie veroorzaakt door IBC’s is niet gemakkelijk. Bacteriën in de biofilm zijn moeilijk aan te tonen.

De huisarts heeft in principe twee manieren om te testen of je een blaasontsteking hebt:

  • Teststrips. Hier plas je overheen en dit geeft binnen enkele minuten de uitslag weer.
  • Laboratoriumonderzoek. Urine wordt opgestuurd naar een laboratorium. Het laboratorium onderzoekt vervolgens of en welke bacteriën er in de urine zitten.

Er zijn zorgen geuit dat geen van beide manieren met precisie kan vaststellen of er een blaasontsteking is6789. Als de uitslag positief is, is er een blaasontsteking. Echter, als de uitslag negatief is, betekent dit niet altijd dat er geen blaasontsteking is. Juist als de blaasontsteking veroorzaakt wordt door IBC’s zijn deze traditionele methoden minder geschikt.

Een andere methode om bacteriën in de urine aan te tonen is door middel van Next Generation Sequencing. Deze techniek kijkt met veel meer detail naar de urine. Alles wordt in kaart gebracht. Ook IBC’s. Twee bedrijven die dit doen zijn:

Behandeling terugkerende blaasontsteking

We weten nu dat het mechanisme van intracellular bacterial communities een terugkerende blaasontsteking kan veroorzaken.

Zijn hiervoor specifieke behandelingen beschikbaar?

Deze zijn er zeker, maar de kans dat de huisarts dit weet is beperkt. Deze uitspraak verdient enige toelichting.

De NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap) geeft standaarden uit voor allerlei ziektebeelden. Dit zijn handvaten die huisartsen gebruiken bij de behandeling van patiënten. Zo is er ook een standaard voor blaasontstekingen10. Interessant is dat in deze standaarden intracellular bacterial communities niet worden genoemd.

Dat dit niet is opgenomen is aan de andere kant niet heel gek, omdat intracellular bacterial communities een relatief nieuw begrip is in de wetenschappelijke wereld. Richtlijnen voor behandeling zijn er nog niet.

Toch zijn er inmiddels al aardig wat onderzoeken verricht naar hoe deze intracellular bacterial communities te behandelen zijn. Onder andere de volgende behandelingen worden geschetst op basis van onderzoek111213:

  • Verstoren van het proces van opbouw en aanhechting van IBC’s.
  • Aanvallen van de chemische structuur van IBC’s. Dit kan gedaan worden door bepaalde enzymen als dextranase, mutanase, of Dispersin B.
  • Toedienen van vaccins om IBC’s aan te vallen. Een voorbeeld is het OM-89 vaccin.
  • Ontmantelen van de biofilm. Dit kan gedaan worden door het cyclic-di-GMP level te verlagen. Bepaalde enzymen regelen deze balans.
  • Toedienen van bepaalde aminozuren die ongunstig zijn voor IBC’s. Voorbeelden zijn L-arginine en L-methionine.
  • Gebruik van andere antibiotica. Het kan effectief zijn om antibiotica te selecteren die langzaam groeiende bacteriën aanpakken. Voorbeelden zijn rifampicine en fosfomycine. Dit wordt dan vaak in combinatie met andere antibiotica gebruikt.

Conclusie

Als je denkt een terugkerende blaasontsteking te hebben door IBC’s, heb ik het je waarschijnlijk niet veel makkelijker gemaakt.

Wat kan je nu het beste doen?

Ik zou gewapend met dit artikel naar de huisarts of een andere specialist gaan. In dit artikel zijn verwijzingen opgenomen naar onderliggende wetenschappelijke bronnen. Dat is een voordeel. Vervolgens is het vanuit daar kijken wat je kan doen.

Tenslotte zijn er een aantal dingen die je direct al kunnen helpen:

  • Pas het stappenplan om een blaasontsteking te voorkomen toe.
  • Er wordt gedacht dat vitamine D het afweersysteem kan activeren om te vechten tegen een blaasontsteking. Onderzoek laat zien dat vitamine D kan werken bij het voorkomen van een blaasontsteking.
  • Cranberries verlagen de kans op een blaasontsteking. Het is echter onduidelijk in hoeverre dit werkt bij een blaasontsteking veroorzaakt door IBC’s.
  • Onderzoek laat zien dat D-mannose de kans op een terugkerende blaasontsteking met maar liefst 45% verlaagt.

Als je vragen hebt hoor ik dat natuurlijk graag. Laat een reactie achter!


Verder lezen:

Gebruikte bronnen

  1. https://journals.lww.com/jpelvicsurgery/Fulltext/2018/09000/American_Urogynecologic_Society_Best_Practice.2.aspx
  2. https://www.uptodate.com/contents/diagnosis-of-interstitial-cystitis-bladder-pain-syndrome-beyond-the-basics
  3. https://link.springer.com/article/10.1007/s00192-018-3569-7
  4. https://www.mdpi.com/2076-0817/5/2/36/htm
  5. https://journals.plos.org/plosmedicine/article?id=10.1371/journal.pmed.0040329
  6. https://liveutifree.com/uti-test/
  7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4408713/
  8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20594439
  9. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20303096
  10. https://www.nhg.org/standaarden/volledig/nhg-standaard-urineweginfecties
  11. https://www.nature.com/articles/nrmicro.2017.99
  12. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/joim.12004
  13. http://www.cmdr.ubc.ca/bobh/wp-content/uploads/2016/11/517.-Fuente-Nunez-2013.pdf

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *