Vitamine D bij blaasontsteking: onderschat het niet

By |

EVitamine Den ontzettend lastig onderwerp, dat vitamine D.

Voor dit artikel heb ik letterlijk honderden, zo niet duizenden pagina’s gelezen. Van rapporten van de Nederlandse Gezondheidsraad tot onderzoeken specifiek over blaasontsteking.

Na het lezen van dit artikel weet je alles over vitamine D.

…en of vitamine D werkt tegen een blaasontsteking.

In dit artikel:

Wat is vitamine D?

Vitamine D is een vetoplosbare vitamine en is bijzonder omdat het één van de weinige vitamines is die het lichaam zelf aanmaakt. Onder invloed van zonlicht maakt de huid vitamine D aan. Daarnaast is vitamine D eigenlijk helemaal geen vitamine, maar een hormoon.

Er zijn twee vormen van vitamine D:

  • Vitamine D₂: dit is een plantaardige vorm van vitamine D. Deze komt voor in bepaalde schimmels en paddestoelen.
  • Vitamine D₃: dit is de meest gangbare vorm van vitamine D. Deze vorm wordt gemaakt door de huid bij zonlicht en zit in dierlijke producten zoals eieren en vette vis (zalm, makreel etc). Vlees bevat een stuk minder vitamine D. Verderop meer over hoeveelheden vitamine D.

Vitamine D₂ en D₃ werken op een vergelijkbare manier. Beide zijn dus prima om in te nemen voor het vitamine D gehalte in je lichaam (ook wel het 25OHD-gehalte genoemd). Echter, onderzoek1 suggereert dat vitamine D₃ effectiever is dan vitamine D₂. Om deze reden wordt vitamine D₃ vaak gebruikt in supplementen (hierover later meer).

Algemene gezondheidseffecten vitamine D

Vitamine D is één van de meest voorkomende voedingsstoffentekorten. Een tekort aan vitamine D kan onder andere de volgende gevolgen hebben:

  • Verminderde botgezondheid: hierdoor breek je sneller botten en heb je meer kans op rachitis
  • Kortere levensverwachting2
  • Verhoogde kans op diabetes type 13 en type 24
  • Verminderde kracht5: vitamine D supplementen kunnen spierkracht verhogen

Dit is nog maar een glimp van alle effecten van vitamine D. Er is veel onderzoek gedaan naar vitamine D en een tekort wordt in verband gebracht met nog veel meer ziekten.

Echter, het probleem is dat het op dit moment niet te zeggen is of al deze ziekten komen door een vitamine D tekort, of dat een vitamine D tekort het resultaat is van al deze ziekten. Er is daarom behoefte aan (nog) meer wetenschappelijk onderzoek67.

Vitamine D bij blaasontsteking (wetenschappelijk bewijs)

Ten aanzien van blaasontstekingen heb ik alle relevante onderzoeken betrokken om een zo goed mogelijk beeld te schetsen. Laten we beginnen.

Structuur van de afweerstof cathlecidin -vitamine D activeert aanmaak van cathlecidin

Een belangrijk onderzoek uit 20108 laat zien dat vitamine D het afweersysteem in de blaas helpt om te vechten tegen E. coli bacteriën (mochten deze de blaas binnendringen). Dit doet het lichaam door de extra afweerstof cathelicidin te maken. Onthoud, de E. coli bacteriën veroorzaken in de meeste gevallen een blaasontsteking.

Dit onderzoek bewijst dat vitamine D een rol kan spelen bij het voorkomen van een blaasontsteking. Echter, dit onderzoek bewijst nog niet dat vitamine D daadwerkelijk een blaasontsteking voorkomt of verhelpt.

Gelukkig zijn er recent meer onderzoeken gedaan:

  • Onderzoek 19: laat een verband zien tussen vitamine D tekort en een terugkerende blaasontsteking bij vrouwen voor de menopauze.
  • Onderzoek 210: laat een verband zien tussen vitamine D tekort en blaasontsteking bij vrouwen na de menopauze.
  • Onderzoek 311: een zeer sterk onderzoek, omdat 511 personen voor 5 jaar lang werden gevolgd. Het onderzoek laat zien dat vitamine D de kans op een blaasontsteking significant verkleint.

Is het op basis van deze onderzoeken aan te raden om extra vitamine D in te nemen?

Voornamelijk onderzoek 3 is erg sterk en de resultaten spreken voor zich. Op basis hiervan zou je kunnen beslissen om extra vitamine D te nemen. De volgende vraag is: hoeveel vitamine D bij te nemen (zie volgende paragraaf).

Hoeveel vitamine D om blaasontsteking te voorkomen

Het hiervoor genoemde onderzoek 3 geeft aanwijzingen voor wat een ideale hoeveelheid vitamine D is om een blaasontsteking mee te voorkomen.

In onderzoek 3 werden 511 personen 5 jaar lang gevolgd. De helft kreeg een placebo (een pil zonder werkzame stof, in dit geval dus zonder vitamine D) en de helft kreeg 20.000 IE vitamine D per week.

Vitamine D wordt overigens uitgedrukt in IE (internationale eenheid) of in microgram. Het is eenvoudig om dit om te rekenen: 40 IE is 1 microgram. 20.000 IE per week komt neer op circa 71 microgram vitamine D per dag. Zoals je straks te weten zal komen is dit een erg hoge dosis.

Wat zijn precies de resultaten uit dit onderzoek?

Uit de vitamine D groep kregen 18 personen een blaasontsteking. Bij de placebo groep waren dit er 34. Dit verschil is significant en suggereert daarom dat deze hoge dosis vitamine D een blaasontsteking kan helpen te voorkomen.

Let wel op: dit is slechts 1 onderzoek. En zonder je verder te vervelen met allerlei details had dit onderzoek een aantal beperkingen. Kortom, er is meer onderzoek nodig om dit effect definitief te bevestigen (of te ontkrachten natuurlijk).

Lees in de conclusie mijn definitieve gedachte over vitamine D in combinatie met blaasontsteking.

Hoeveel vitamine D is veilig?

Het is verstandig om te bekijken hoe de dosis van 71 microgram vitamine D per dag in onderzoek 3 zich verhoudt tot de richtlijnen.

Hierbij baseer ik me op de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (de EFSA genoemd) en de Nederlandse Gezondheidsraad.

  • Adequate inname per dag – EFSA12: mensen vanaf 1 jaar: 15 microgram per dag.
  • Adequate inname per dag –Gezondheidsraad13: mensen tot 70 jaar: 10 microgram per dag en als je ouder dan 70 jaar bent 20 microgram per dag.
  • Maximale veilige inname per dag – EFSA en Gezondheidsraad: 25 microgram voor kinderen tot 1 jaar, 50 microgram voor kinderen van 1-10 jaar. Daarboven is de maximale veilige inname 100 microgram per dag14.

De 71 microgram vitamine D per dag in onderzoek 3 valt dus binnen de grenzen van de veilige inname (mits je 11 jaar of ouder bent), maar is een stuk meer dan de geadviseerde adequate inname.

Waarom is dit zo?

Dit komt omdat de adequate innames zijn bepaald voor een lager vitamine D gehalte (het 25OHD-gehalte genoemd). Onthoud, uiteindelijk is het allemaal te doen om dit gehalte. De vitamine D die je binnenkrijgt en aanmaakt bepaalt dit gehalte.

De Gezondheidsraad gaat voor personen tot 70 jaar uit van een ideaal 25OHD-gehalte van 30 nmol per liter. De EFSA van 50 nmol per liter. Echter, andere onderzoekers adviseren een gehalte van 75 of 100 nmol per liter1516.

In onderzoek 3 had de vitamine D groep uiteindelijk een 25OHD-gehalte van tussen de 110 en 120 nmol per liter. Dit is waanzinnig hoog en zal je niet bereiken zonder vitamine D supplementen. De gedachte achter dit onderzoek is dus dat dit hoge 25OHD-gehalte helpt een blaasontsteking te voorkomen.

Conclusie: de 71 microgram vitamine D per dag in onderzoek 3 is erg hoog, maar valt binnen de maximale veilige inname. Deze dosis leidt tot een vitamine D-gehalte van 110-120 nmol per liter. Dit is een stuk hoger dan het beoogde vitamine D-gehalte van de Gezondheidsraad (30 nmol per liter) en de EFSA (50 nmol per liter).

Bronnen van vitamine D

Zoals je eerder las maakt het lichaam zelf vitamine D aan (onder invloed van zonlicht). Daarnaast bevat overige voeding ook vitamine D. Wat krijg je gemiddeld aan vitamine D binnen? Volgens de Gezondsheidsraad gemiddeld het volgende:

  • Voeding: gemiddeld zo’n 3 microgram per dag.
  • Eigen aanmaak door de zon: gemiddeld 6-7 microgram per dag over het jaar heen. In de zomer is dit een stuk meer en in de winter een stuk minder. In de winter wordt er minder vitamine D aangemaakt door de stand van de zon. De zon staat dan onvoldoende hoog boven de horizon. Hierdoor maakt onze huid nauwelijks vitamine D aan.

Hierbij moet nadrukkelijk vermeld worden dat dit gemiddelden betreft. Als je een donkere huid hebt of niet veel buiten komt (zoals ik), zal je waarschijnlijk niet de 6-7 microgram vitamine D per dag aanmaken.

Aanmaak vitamine D door de zon over het jaar heen

Geschatte vitamine D productie door de zon over het jaar heen

Zie voor hoeveelheden vitamine D in specifieke voedingsmiddelen onderstaande tabel17:

VoedingsmiddelHoeveelheid (microgram)Hoeveelheid (IE)
Levertraan, 1 eetlepel341.360
Zwaardvis gekookt, 100 gram16665
Zalm gekookt, 100 gram13525
Tonijn uit blik, 100 gram4181
Sardine uit blik, 1 stuk0,623
Groot ei, 1 stuk141
Runderlever, 100 gram150

Beste en voordeligste vitamine D

Om de 71 microgram zoals beschreven in onderzoek 3 te halen ontkom je niet aan supplementen. Ik heb voor je uitgezocht waar je de beste en voordeligste vitamine D kan verkrijgen.

In de fysieke winkels is vitamine D vaak vrij prijzig. Gelukkig is vitamine D op het internet een stuk goedkoper. Belangrijk is dat je vitamine D₃ neemt, omdat deze effectiever is dan vitamine D₂.

De volgende vitamine D tabletten heb ik voor je uitgezocht:

De reden dat ik hier redelijk hoog gedoseerde tabletten heb neergezet is omdat deze uiteindelijk goedkoper zijn. Omdat vitamine D vetoplosbaar is maakt het niet uit of je 1 keer per dag 10 microgram neemt of 1 keer per 7 dagen 70 microgram.

Amiset_Vitamine_D3_75mcg_Tabletten

Amiset vitamine D₃ tabletten van 75 microgram per tablet

Conclusie – Moet je (extra) vitamine D innemen?

Vitamine D is een van de meest voorkomende voedingsstoffentekorten. Een onderzoek gepubliceerd in het Nederlands tijdschrift voor Geneeskunde18 laat zien dat 30-58% van de mensen in Nederland een vitamine D tekort heeft in de winter (afhankelijk van wat je ziet als een tekort).

Voldoende vitamine D is ontzettend belangrijk voor een goede algemene gezondheid. Het is daarom waarschijnlijk verstandig om vitamine D supplementen te nemen als je niet heel veel in de zon komt of niet heel veel vette vis eet.

Om geen deficiëntie te krijgen kan je de adequate inname volgens de Gezondheidsraad (10 microgram per dag) of EFSA (15 microgram per dag) aanhouden.

Verder laat onderzoek 3 zien dat een dosis van circa 71 microgram per dag de kans op een blaasontsteking significant verkleint. Deze hoeveelheid vitamine D per dag is hoog, maar veilig. Het is dus een prima keuze om een hogere dosis vitamine D in te nemen om zo te proberen een blaasontsteking te voorkomen.

Echter, dit is slechts één onderzoek en er zijn genoeg andere middelen die kunnen werken. De keus is aan jezelf, maar het kan zeker het proberen waard zijn.

Mocht je na dit alles nog niet overtuigd zijn, zie dan onderstaand filmpje van de Universiteit van Vlaanderen over de vraag: “Moet iedereen in de winter vitamine D slikken?


Verder lezen:

Gebruikte bronnen

  1. Tripkovic, L., Lambert, H., Hart, K., Smith, C. P., Bucca, G., Penson, S., … & Lanham-New, S. (2012). Comparison of vitamin D2 and vitamin D3 supplementation in raising serum 25-hydroxyvitamin D status: a systematic review and meta-analysis. The American journal of clinical nutrition, 95(6), 1357-1364.
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25207362
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11705562
  4. https://www.nature.com/articles/ejcn2011118
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25156880
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25156880
  7. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2213858713701657
  8. https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0015580
  9. https://www.ijidonline.com/article/S1201-9712(13)00219-1/pdf
  10. https://www.endocrine-abstracts.org/ea/0041/ea0041EP171
  11. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23744235.2016.1201853?scroll=top&needAccess=true
  12. https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2016.4547
  13. https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/adviezen/2012/09/26/evaluatie-van-de-voedingsnormen-voor-vitamine-d
  14. http://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/2813
  15. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0960076010001883
  16. https://jim.bmj.com/content/59/6/872
  17. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminD-HealthProfessional/
  18. https://www.ntvg.nl/artikelen/hoge-prevalentie-van-vitamine-d-deficientie-zuidwest-nederland/volledig

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *