Nierbekkenontsteking: Symtomen, oorzaken en meer

By |

KweekEen nierbekkenontsteking is een erg vervelende aandoening. Gelukkig genees je doorgaans snel bij antibiotica gebruik.

In dit artikel lees je alle benodigde info over een nierbekkenontsteking. Van symptomen en oorzaken tot behandeling en herstel.

In dit artikel:

Wat is een nierbekkenontsteking?

Bij een nierbekkenontsteking (ook wel pyelonefritis genoemd) is de wand van het nierbekken in de nier ontstoken. Dit kan in één of beide nieren zijn.

De nieren maken urine aan. Via het nierbekken stroomt de urine naar de urineleiders. Vervolgens komt de urine in de blaas terecht.

Zie onderstaand bij een schematische weergave hiervan bij man (bij een vrouw werkt dit hetzelfde):

De plaats en samenstelling van de nieren.

De plaats en samenstelling van de nieren.

Symptomen

Bij een nierbekkenontsteking word je plotseling ziek. De volgende symptomen gelden voor een nierbekkenontsteking:

  • Hoge koorts
  • Misselijkheid
  • Rillingen
  • Pijn in rug of zij (aan één of beide kanten)
  • Bloed in urine of troebel urine

Daarnaast kunnen symptomen van een nierbekkenontsteking lijken op die van een blaasontsteking. Symptomen zijn:

  • Brandend gevoel tijdens plassen
  • Kleine beetjes plassen
  • Pijn in de onderbuik
  • Sterk ruikend urine

Oorzaken

Bacteriën veroorzaken in de meeste gevallen een nierbekkenontsteking. Dit zijn veelal dezelfde bacteriën die een blaasontsteking veroorzaken.

Het werkt als volgt: via de plasbuis komen bacteriën in de blaas terecht. Vervolgens kunnen deze bacteriën via de urineleiders bij het nierbekken komen. Hier kunnen de bacteriën vervolgens een nierbekkenontsteking veroorzaken.

Let op: in principe kunnen bacteriën niet van de blaas in de nieren komen. Urine stroomt immers ook niet van de blaas weer terug naar de nieren. Echter, in sommige gevallen gebeurt dit wel. Oorzaken kunnen zijn: een afwijkende blaas, een afwijkend nierbekken, of een verminderde weerstand (verderop meer hierover).

Dit is ook precies de reden dat het onbehandeld laten van een blaasontsteking de kans op een nierbekkenontsteking niet of nauwelijks vergroot1. Daarnaast is de kans op de ontwikkeling van een nierbekkenontsteking vanuit een blaasontsteking zeer klein, namelijk 0,23%2.

Risicogroepen voor nierbekkenontsteking

Er zijn bepaalde groepen of omstandigheden die de kans op een nierbekkenontsteking vergroten. Dit zijn:

  • Blokkade in de urinewegen: hiermee wordt alles bedoeld dat de stroom van urine vertraagt, of ervoor zorgt dat de blaas niet helemaal leeggeplast kan worden. Voorbeelden zijn: nierstenen, een afwijking in de structuur van de urineleiders, of voor mannen een vergrote prostaat.
  • Verlaagde weerstand: medische omstandigheden die de weerstand verlagen. Voorbeelden hiervan zijn diabetes en HIV.
  • Een afwijking waardoor urine de verkeerde kant op stroomt: als urine van de blaas naar de nieren stroomt (de verkeerde kant op dus), wordt dit ook wel vesico-ureterale reflux genoemd. Dit verhoogt de kans op een nierbekkenontsteking.
  • Vrouwen: de plasbuis bij vrouwen is korter, waardoor bacteriën makkelijker in de blaas komen.
  • Zwangerschap
  • Kinderen

Hoe wordt een nierbekkenontsteking aangetoond?

Een nierbekkenontsteking wordt aangetoond middels een urineonderzoek door de huisarts. De uitslag is doorgaans binnen een dag bekend.

Daarnaast zal de huisarts een kweek inzetten. Hiermee wordt onderzocht welke bacteriën de nierbekkenontsteking veroorzaken. Vervolgens kan het meest geschikte antibioticum voor die specifieke bacterie worden uitgekozen om de nierbekkenontsteking mee te behandelen. De uitslag van de kweek is doorgaans binnen een week bekend.

Wat te doen als je symptomen herkent

Als je de symptomen herkent is het van belang om naar de huisarts te gaan. Een nierbekkenontsteking dient zo snel mogelijk met antibiotica te worden behandeld.

De dokter zal al antibiotica voorschrijven voordat de resultaten van de kweek bekend zijn (zie vorige paragraaf). Wanneer de uitslag van de kweek bekend is, past de huisarts mogelijk het antibioticum aan.

Behandeling

Een nierbekkenontsteking wordt in eerste instantie behandeld met antibiotica. Bij een nierbekkenontsteking wordt er doorgaans voor andere antibiotica gekozen dan bij een blaasontsteking. Bij een nierbekkenontsteking kiest de huisarts voor:

  • Eerste keus: ciprofloxacine (niet-zwangere vrouwen: 7 dagen, mannen 14 dagen)
  • Tweede keus: amoxicilline (vrouwen en kinderen tot 12 jaar: 10 dagen, mannen 14 dagen)
  • Derde keus: cotrimoxazol (vrouwen kinderen tot 12 jaar: 10 dagen, mannen 14 dagen)

Let op: het is belangrijk om de antibioticakuur altijd af te maken. Dit verkleint de kans dat de ontsteking weer terugkomt.

In sommige gevallen de oorzaak van een nierbekkenontsteking anders (bijvoorbeeld een niersteen). In dergelijke gevallen zal ook de behandeling anders zijn.

Antibioticum Ciprofloxacine

Tabletten van 500 mg ciprofloxacine. Dit is de eerste keus bij behandeling van een nierbekkenontsteking.

Herstel

Na het starten met antibiotica nemen de klachten snel af. Binnen twee dagen zakt de koors en verbeter je snel.

Mocht dit niet het geval zijn is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts.

Verder is controle van de urine na de antibioticakuur niet gebruikelijk. Dit gebeurt alleen als klachten aan blijven houden na de kuur.

Is een nierbekkenontsteking gevaarlijk?

Een nierbekkenontsteking is meestal snel te behandelen met antibiotica. Echter, de kans op nierschade is aanwezig in de volgende gevallen:

  • Je start (te) laat met antibiotica behandeling: als je te laat start met antibiotica, kan de ontsteking meer schade aanrichten in het nierbekken en kan nierschade het gevolg zijn
  • Chronische nierbekkenontsteking: van een chronische blaasontsteking is sprake wanneer je herhaaldelijk een nierbekkenontsteking hebt. Dit komt gelukkig niet veel voor. Bij een chronische nierbekkenontsteking ontstaan de klachten geleidelijk en daarom minder opvallend. Het resultaat kan zijn dat je te lang rondloopt met een nierbekkenontsteking, waardoor nierschade kan ontstaan.

Verder heb ik naar onderzoek gezocht met betrekking tot hoe vaak een nierbekkenontsteking leidt tot overlijden. Een relatief oud onderzoek uit 19973 gedaan in de VS geeft hierbij een indicatie.

In het onderzoek wordt ingeschat dat 10-30% van alle patiënten met een nierbekkenontsteking opgenomen worden in het ziekenhuis. Vervolgens is van de patiënten die in het ziekenhuis zijn opgenomen, gemeten hoe vaak deze komen te overlijden. Voor vrouwen is dit 7,3 op de 1.000 en bij mannen 16,5 op de 1.000.

Allereerst ga ik ervan uit dat 20% van de patiënten (gemiddelde tussen 10% en 30%) met een nierbekkenontsteking wordt opgenomen in het ziekenhuis. Vervolgens kan de kans op overlijden uitgerekend worden. Voor vrouwen met een nierbekkenontsteking komt dit neer op 0,146% en 0,33% voor mannen.

Let op: deze berekeningen zijn op basis van een oud onderzoek in de VS. Waarschijnlijk is de kans op overlijden op dit moment significant kleiner dan in 1997.

Conclusie

Bij een nierbekkenontsteking is de wand van het nierbekken ontstoken. Dit leidt doorgaans tot extremere klachten dan een blaasontsteking. Voorbeelden zijn hoge koorts, misselijkheid, rillingen en pijn in de rug of zij.

Een nierbekkenontsteking dient zo snel mogelijk te worden behandeld met antibiotica. Daarom is het verstandig direct naar de huisarts te gaan als je symptomen herkent.


Verder lezen:

Gebruikte bronnen

  1. Falagas, M. E., Kotsantis, I. K., Vouloumanou, E. K., & Rafailidis, P. I. (2009). Antibiotics versus placebo in the treatment of women with uncomplicated cystitis: a meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Infection, 58(2), 91-102.
  2. Ferry, S. A., Holm, S. E., Stenlund, H., Lundholm, R., & Monsen, T. J. (2007). Clinical and bacteriological outcome of different doses and duration of pivmecillinam compared with placebo therapy of uncomplicated lower urinary tract infection in women: the LUTIW project. Scandinavian journal of primary health care, 25(1), 49-57
  3. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1047279702002727

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *