Waarom een blaasontsteking terugkeert en wat je (nu) kan doen

door Teun
14 reacties

Na een eerste blaasontsteking krijgt maar liefst 30-44% van de vrouwen een terugkerende blaasontsteking. Hoe kom je van deze herhalende blaasontsteking af? Ik leg je uit waarom een blaasontsteking terugkeert en hoe je ervan af komt. 

Wat is een blaasontsteking en hoe wordt dit behandeld?

Bij een blaasontsteking is de wand van de blaas ontstoken. Dit komt door bacteriën die aan de blaaswand hechten. Een blaasontsteking wordt met antibiotica behandeld.

Meestal, maar niet altijd, gaat het om de E. coli bacterie die de blaasontsteking veroorzaakt. Zie onderstaande tabel voor een overzicht.

Tabel 1: blaasontsteking veroorzakende bacteriën bij vrouwen

BacterieAanwezigheid
E. coli66%
Proteus5%
Overige gramnegatieven8%
Klebsiella4%
Enterokokken3%
Overige grampositieven6%
Onbekend8%

Wanneer is er sprake van een terugkerende blaasontsteking?

Eerst een aantal definities. Als het gaat om terugkerende blaasontstekingen worden er veel termen door elkaar gehaald. Om onduidelijkheid te voorkomen daarom onderstaand een korte toelichting.

Van een terugkerende blaasontsteking is sprake wanneer je 3 blaasontstekingen in de afgelopen 12 maanden, of 2 blaasontstekingen in de afgelopen 6 maanden hebt gehad.

Meestal wordt met een chronische blaasontsteking hetzelfde bedoeld als een terugkerende blaasontsteking. Omdat een terugkerende blaasontsteking een strakkere definitie kent, wordt in de wetenschappelijke literatuur over terugkerende blaasontstekingen gesproken.

Tenslotte is er nog het blaaspijnsyndroom. Dit wordt gedefinieerd als: “een onaangenaam gevoel dat gerelateerd wordt aan de blaas, gepaard met symptomen van een blaasontsteking voor meer dan 6 weken, zonder dat er een infectie of een andere oorzaak is geïdentificeerd1.

Waarom keert een blaasontsteking terug?

Er zijn 2 redenen waarom een blaasontsteking terugkeert.

  1. Herinfectie: hiervan is sprake als de bacteriën die de blaasontsteking blaasontsteking veroorzaken uitgeroeid zijn, maar een andere of dezelfde bacterie hierna wederom de blaas infecteert.
  2. Aanhoudende infectie: hiervan is sprake wanneer niet alle bacteriën die de blaasontsteking veroorzaken uitgeroeid zijn na behandeling. Als je vervolgens stopt met de behandeling kunnen de bacteriën in de blaas zich weer vermenigvuldigen.

Bij mensen die eigenlijk constant last hebben van een terugkerende blaasontsteking, is vaak een aanhoudende infectie het geval2. Aanvankelijk verlicht de antibioticabehandeling de symptomen. Echter, wanneer de behandeling met antibiotica stopt, nemen de symptomen weer toe.

“Bij een terugkerende blaasontsteking is bijna altijd sprake van een aanhoudende infectie. In feite keert de blaasontsteking niet terug, maar is hij er al die tijd al geweest.”

Aanhoudende infectie: hoe het werkt

Een eerste makkelijke verklaring voor een aanhoudende infectie is dat de antibioticakuur niet wordt afgemaakt. Hierdoor blijven bacteriën achter die zich vervolgens kunnen vermeerderen.

Echter, ook als je de antibioticakuur afmaakt kunnen bacteriën achterblijven. Hoe kan dit?

Door het concept intracellular bacterial communities (IBCkunnen bacteriën achterblijven in de blaas34. Dit kan dus gebeuren ondanks een juiste antibioticabehandeling. Ook al klinkt deze term wellicht ingewikkeld, het idee is erg simpel.

Hou je vast, hieronder een uitleg (snap je het niet, laat het me weten in een reactie!).

Bij IBC’s klonteren bacteriën samen. Vervolgens vormt er een beschermende biofilm om deze bacteriën. Deze biofilm beschermt bacteriën, ook wanneer er antibiotica wordt gebruikt. Zie plaatjes onderstaand.

Deze samengeklonterde bacteriën zijn relatief ongevoelig voor antibiotica en blijven dus achter na behandeling. Vervolgens komt een deel van de bacteriën los uit deze samengeklonterde bacteriën. Deze losse bacteriën kunnen zich vervolgens weer vermenigvuldigen in de blaas. De symptomen nemen toe en er ontstaat wederom een blaasontsteking.

 

Behandeling of natuurlijke afweermechanismen spoelen bacteriën weg uit het lichaam. De samengeklonterde bacteriën blijven achter.

Losse bacteriën komen vrij uit de samengeklonterde bacteriën. Hierdoor ontstaat wederom een blaasontsteking.

Aantonen van een aanhoudende infectie

Het aantonen van een aanhoudende infectie veroorzaakt door IBC’s is niet gemakkelijk. Bacteriën in de biofilm zijn moeilijk aan te tonen.

De huisarts heeft in principe drie manieren om te testen of je een blaasontsteking hebt:

  • Teststrips. Hier plas je overheen en dit geeft binnen enkele minuten de uitslag weer.
  • Dipslide: dit meet het aantal bacteriën in de blaas. Als dit boven een bepaalde grens komt wordt de diagnose blaasontsteking gesteld.
  • Laboratoriumonderzoek. Urine wordt opgestuurd naar een laboratorium. Het laboratorium onderzoekt vervolgens of en welke bacteriën er in de urine zitten.

Er zijn zorgen geuit dat deze manieren niet met precisie kan vaststellen of er een blaasontsteking is5678. Als de uitslag positief is, is er een blaasontsteking. Echter, als de uitslag negatief is, betekent dit niet altijd dat er geen blaasontsteking is. Juist als de blaasontsteking veroorzaakt wordt door IBC’s zijn deze traditionele methoden minder geschikt.

“Een negatieve uitslag betekent niet per definitie dat je geen blaasontsteking hebt.”

Een andere methode om bacteriën in de urine aan te tonen is door middel van Next Generation Sequencing. Deze techniek kijkt met veel meer detail naar de urine. Alles wordt in kaart gebracht. Ook IBC’s. Twee bedrijven die dit doen zijn:

Behandeling terugkerende blaasontsteking

We weten nu dat het mechanisme van intracellular bacterial communities een terugkerende blaasontsteking kan veroorzaken.

Wanneer je terugkerende blaasontstekingen hebt, zal de huisarts de mogelijkheid van antibiotische profylaxe met je bespreken. Dit houdt in dat je voor langere tijd (vaak tussen 6 en maximaal 12 maanden) antibiotica inneemt. In hoeverre werkt dit? Het is waarschijnlijk dat dit redelijk tot goed werkt, maar constant antibiotica gebruiken is niet erg gezond.

Zijn er geen specifieke behandelingen tegen terugkerende blaasontstekingen zonder antibiotica?

Deze zijn er zeker, maar de kans dat de huisarts dit weet is beperkt. Deze uitspraak verdient enige toelichting.

De NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap) geeft standaarden uit voor allerlei ziektebeelden. Dit zijn handvaten die huisartsen gebruiken bij de behandeling van patiënten. Zo is er ook een standaard voor blaasontstekingen9. Interessant is dat in deze standaarden intracellular bacterial communities niet worden genoemd.

Dat dit niet is opgenomen is aan de andere kant niet heel gek, omdat intracellular bacterial communities een relatief nieuw begrip is in de wetenschappelijke wereld. Richtlijnen voor behandeling zijn er nog niet.

Toch zijn er inmiddels al aardig wat onderzoeken verricht naar hoe deze intracellular bacterial communities te behandelen zijn. Onder andere de volgende behandelingen worden geschetst op basis van onderzoek101112:

  • Verstoren van het proces van opbouw en aanhechting van IBC’s.
  • Aanvallen van de chemische structuur van IBC’s. Dit kan gedaan worden door bepaalde enzymen als dextranase, mutanase, of Dispersin B.
  • Toedienen van vaccins om IBC’s aan te vallen. Een voorbeeld is het OM-89 vaccin.
  • Ontmantelen van de biofilm. Dit kan gedaan worden door het cyclic-di-GMP level te verlagen. Bepaalde enzymen regelen deze balans.
  • Toedienen van bepaalde aminozuren die ongunstig zijn voor IBC’s. Voorbeelden zijn L-arginine en L-methionine of N-acetylcysteïne (NAC).
  • Gebruik van andere antibiotica. Het kan effectief zijn om antibiotica te selecteren die langzaam groeiende bacteriën aanpakken. Voorbeelden zijn rifampicine en fosfomycine. Dit wordt dan vaak in combinatie met andere antibiotica gebruikt.

Een middel dat mogelijk het proberen waard is

Er is inmiddels veelbelovend onderzoek gedaan naar het mogelijke effect van N-acetylcysteïne (NAC) op een terugkerende blaasontsteking. Het idee achter dit middel is dat dit IBC’s kan afbreken13.

Let op, NAC classificeert nog wel als een onbewezen middel. Als dit je iets lijkt, bespreek dit dan met je huisarts.

Een onderzoek in 2016 onderzoekt vervolgens in hoeverre antibiotica beter werken dan een combinatie van D-mannose en NAC’s. Uit dit onderzoek blijkt er geen verschil te zitten tussen de twee groepen. Dit is erg positief, omdat antibiotica doorgaans goed werken bij een blaasontsteking14.

Op basis van de onderzoeken lijkt een dosering van rond de 600 mg per dag een juiste te zijn. Je zou vervolgens voor de Bonusan NAC capsules kunnen kiezen.

Voorkom een terugkerende blaasontsteking

Als je denkt een terugkerende blaasontsteking te hebben door IBC’s, heb ik het je waarschijnlijk niet veel makkelijker gemaakt.

Wat kan je nu het beste doen?

Ik zou gewapend met dit artikel naar de huisarts of een andere specialist gaan. In dit artikel zijn verwijzingen opgenomen naar onderliggende wetenschappelijke bronnen. Dat is een voordeel. Vervolgens is het vanuit daar kijken wat je kan doen.

Tenslotte zijn er een aantal dingen die je direct al kunnen helpen (ook al heb je een terugkerende blaasontsteking):

  • Pas het stappenplan om een blaasontsteking te voorkomen toe.
  • Er wordt gedacht dat vitamine D het afweersysteem kan activeren om te vechten tegen een blaasontsteking. Onderzoek laat zien dat vitamine D kan werken bij het voorkomen van een blaasontsteking.
  • Cranberries verlagen de kans op een blaasontsteking. Het is echter onduidelijk in hoeverre dit werkt bij een blaasontsteking veroorzaakt door IBC’s.
  • Onderzoek laat zien dat D-mannose de kans op een terugkerende blaasontsteking met maar liefst 45% verlaagt. Daarom is D-mannose een uitstekende keuze bij een terugkerende blaasontsteking.

D-mannose verlaagt de kans op een terugkerende blaasontsteking met 45%.”

Als je vragen hebt hoor ik dat natuurlijk graag. Laat een reactie achter!


 

Gebruikte bronnen

  1. Patient education: Diagnosis of interstitial cystitis/bladder pain syndrome (Beyond the Basics) – 2021
  2. Recalcitrant chronic bladder pain and recurrent cystitis but negative urinalysis: What should we do? – 2018
  3. Non-Antibiotic Prophylaxis for Urinary Tract Infections – 2016
  4. Detection of Intracellular Bacterial Communities in Human Urinary Tract Infection – 2007
  5. Why Your UTI Test May Be Negative Even When You Have Symptoms – 2021
  6. Reliability of dipstick assay in predicting urinary tract infection – 2015
  7. Validating the prediction of lower urinary tract infection in primary care: sensitivity and specificity of urinary dipsticks and clinical scores in women – 2010
  8. The inadequacy of urinary dipstick and microscopy as surrogate markers of urinary tract infection in urological outpatients with lower urinary tract symptoms without acute frequency and dysuria – 2010
  9. https://www.nhg.org/standaarden/volledig/nhg-standaard-urineweginfecties
  10. Targeting microbial biofilms: current and prospective therapeutic strategies – 2017
  11. Biofilm infections, their resilience to therapy and innovative treatment strategies – 2012
  12. Bacterial biofilm development as a multicellular adaptation: antibiotic resistance and new therapeutic strategies – 2013
  13. N-acetylcysteine as powerful molecule to destroy bacterial biofilms. A systematic review – 2014
  14. Prospective study to compare antibiosis versus the association of N-acetylcysteine, D-mannose and Morinda citrifolia fruit extract in preventing urinary tract infections in patients submitted to urodynamic investigation – 2017

Ik denk dat je dit ook interessant vindt:

14 reacties

D november 28, 2019

Hi met veel interesse lees ik je info. Ik ben een 49 jarige vrouw die in haar puberteit regelmatig een blaasontsteking heeft gehad. Eigenlijk gaat het redelijk goed en kan ik met alle leefregels die in hanteer het beperken tot 1x per jaar. Echter heb ik nu begin nov een 5daagse kuur gehad maar het voelde nog niet helemaal weg en uit controle vandaag bleek dat ook.. ik heb een 1daagse kuur meegekregen maar nog niet genomen. Uiteraard slikte ik vit c en cranberry en vacramal ( zit ook d manose in) maar nu ga ik voor een kuur met d manose om de ontsteking te lijf te gaan… ik hoop dat het lukt.

Beantwoorden
Teun december 2, 2019

Hoi! Bedankt voor je reactie. Hoe is de kuur met D-mannose gegaan? Wat was de dosering die je gebruikte? Groet, Teun

Beantwoorden
MP december 30, 2020

Kunnen kinderen ook UWI hebben IBC’s?

Beantwoorden
Teun december 30, 2020

Hi MP, de onderzoeken hierbij zijn niet specifiek gedaan naar kinderen, maar het is onwaarschijnlijk dat dit proces anders werkt bij kinderen! Groet, Teun

Beantwoorden
M mei 23, 2021

Hallo
Ik heb al 2,5 jaar een blaasontsteking
Vele kuren gehad dmv kweek maar na een aantal dagen na de kuur is de ontsteking gewoon terug
Eerdere blaasontstekingen met andere bacteriën gingen na een kuur meteen weg maar met de e coli bacterie blijft de ontsteking trut komen. Onderhouds kuren ben ik resisitent voor
Er zijn nog 3 anti biotica soorten over
Alle urologen zeggen na een aantal onderzoeken en gesprekken niks te kunnen doen.
Heeft u tips voor mij?
Ik vond het artikel erg interessant

Beantwoorden
Teun mei 31, 2021

Hi, het lijkt me vreselijk dat de blaasontsteking telkens terugkeert. Het is moeilijk om hier dan vanaf te komen. Ik kan geen specifieke bedrijven of personen hiervoor aanraden. Dat weet ik simpelweg niet. Je kan misschien wél nog een keer naar de huisarts of uroloog gaan en bijvoorbeeld iets als d-mannose bespreken. Sterkte gewenst! Groet, Teun

Beantwoorden
Micky Ceulemans mei 24, 2021

Hoi,
Is er iemand die ons een specialist kan adviseren, die met IBC’s werkt? Mijn vriendin heeft al maanden last van een aanhoudende ‘blaasontsteking’, maar we kunnen maar geen specialist vinden die ons serieus neemt. We worden vaak weggewuift naar de fyshio, of na een standaard PCR test die negatief is.
Hulp is erg gewaardeerd!

Beantwoorden
Teun mei 31, 2021

Hoi Micky, bedankt voor je bericht en vervelend om te lezen. Ik ken geen bedrijven of personen die hiermee specifiek werken. Je kan nog eens naar je huisarts gaan en bijvoorbeeld iets als d-mannose bespreken. Je kan misschien ook een aantal van de onderzoeken die ik citeer laten zien aan de huisarts en hem/haar naar een specialist hiervoor vragen. Sterkte gewenst! Groet, Teun

Beantwoorden
M mei 31, 2021

Beste Mickey, klinkt het zelfde als mijn verhaal. Urologen zeggen na een paar onderzoeken we kunnen niks meer doen probeer er maar mee te leven of laten niks meer horen.
Ik ben nu al 2,5 jaar verder maar geef nog niet op
Ik heb een doorverwijzing gevraagd in Erasmus umc. Bertil blok uroloog
Bacteriofagen is ook een laatste optie

Beantwoorden
Carla augustus 19, 2021

Hallo Mickey. Ik las met belangstelling je reactie, zeker m.b.t. de doorverwijzing naar uroloog in Erasmus UMC. Mag ik jou vragen me jouw ervaring te delen? Zou ik heel fijn vinden. Bij voorbaat dank. Met vriendelijke groet, Carla.

Beantwoorden
Carla juli 18, 2021

Teun, ik heb met belangstelling deze informatie gelezen, m.n. de info over IBC’s. Weet jij waar ze deze behandeling toepassen? Ik ben zeer geïnteresseerd omdat ik zeer hardnekkige en altijd maar weer terugkerende blaasontsteking heb.
Heel fijn dat je deze info deelt! Geweldig. Hier heb je wat aan!
Groet,
Carla

Beantwoorden
Teun augustus 17, 2021

Hi Carla, bedankt voor je complimenten! Ik ken hier geen specifieke partijen voor, dit zal echt via de huisarts moeten lopen. Je kan hem/haar dit artikel laten lezen, misschien kan hij/zij je dan toch doorverwijzen naar iemand die hier verstand van heeft. Waarschijnlijk is dit niet een heel bevredigend antwoord, maar dit is gewoon een lastige kwestie omdat het relatief nieuw is. Groet, Teun

Beantwoorden
M augustus 20, 2021

Hallo wat een vergelijkbare ervaringen hier erg fijn om te lezen. Geen enkele uroloog neemt mij ook serieus
Ik ben naar bertil blok geweest in het Erasmus mc hij bekijkt het op een andere manier en heeft mij medicatie gegeven om de klachten te verzachten
Dat zijn pillen om de blaas Te ontspannen en medicatie om beter uit te kunnen plassen. Verder kon hij ook niet doen zei hij.
Helaas …

Beantwoorden
Teun augustus 24, 2021

Voor iedereen die de reacties volgt – ik ben verder op onderzoek uit gegaan en heb in het artikel het een en ander toegevoegd over het middel N-acetylcysteïne. Is misschien het proberen waard! Mocht je vragen hebben, laat het me weten in de reacties!

Beantwoorden

Reageren? Leuk!